Lịch sử hình thành Thiên Chúa giáo

Lịch sử hình thành Thiên Chúa Giáo đã được trình bày thông qua những câu chuyện trong Kinh Thánh. Nhưng Kinh Thánh lại khá khó đọc. Bởi nó quá đi vào chi tiết và có bối cảnh rời rạc. Hơn nữa, lịch sử Thiên Chúa Giáo lại gắn với lịch sử của một đất nước xa lạ với chúng ta. Chính là đất nước Do Thái. Hiểu được điều đó nên tôi sẽ trình bày quá trình hình thành Thiên Chúa Giáo cô đọng hơn ở đây.

Đâu tiên, ta cần phân biệt được Thiên Chúa Giáo là gì? và các tôn giáo thuộc Thiên Chúa Giáo.

Nội dung chính

Thiên Chúa Giáo là gì?

Thiên Chúa giáo là tên gọi chung để chỉ các tôn giáo tôn thờ Thiên Chúa của các tổ phụ trong kinh cựu ước. Thiên Chúa giáo gồm có 3 tôn giáo lớn là: Ki-tô giáo, Hồi Giáo và Do Thái giáo.

Ki-tô giáo là các tôn giáo tin Giê-su chính là hiện thân của Thiên Chúa. Xem Giê-su vừa có tính Chúa, vừa có tính người. Trong Ki-tô giáo gồm có 4 tôn giáo là: Công giáo, Chính Thống Giáo, Anh Giáo và các giáo phái Tin Lành.

Còn Do Thái Giáo và Hồi Giáo thì không công nhận Giê-su có tính Chúa. Nhưng chỉ có tính người mà thôi. Họ không tôn thờ Giê-su. Nên giáo lý của họ không được xây dựng trên các giáo huấn của Giê-su.

sự hình thành Thiên Chúa Giáo

Lịch sử hình thành Thiên Chúa giáo bắt đầu từ tổ phụ Abraham

tổ phụ Abraham trong lịch sử hình thành Thiên Chúa Giáo

Các tôn giáo tôn thờ Thiên Chúa này đều bắt nguồn từ đạo Do Thái Nguyên Thủy. Khai sinh bởi tổ phụ là ông  Abraham.  Abraham là người gốc Do Thái, sinh trưởng ở đế quốc Babylon vào thế kỷ 20 TCN. Có lẽ vì lý do này, mà những đức tin lòng cốt của Thiên Chúa giáo ngày nay rất tương đồng với tư duy tâm linh của người Babylon cổ.

Theo kinh Cựu ước,  Abraham đã được Thiên Chúa đặt ra nhiều thách thức. Bằng việc vượt qua những thử thách ấy. Giữ một đức tin chung thủy tôn thờ Thiên Chúa. Sẵn sàng hy sinh cả người con duy nhất của mình để dâng lên Chúa. Nên ông được Thiên Chúa hứa ban cho dòng dõi mình được sản sinh ra nhiều, và sẽ trở thành một dân tộc vĩ đại.

Lịch sử hình thành Thiên Chúa giáo bắt đầu từ đây.

Chúa cũng chỉ cho dòng dõi ông miền đất hứa, rồi cho họ trường tồn trong đất ấy. Vâng theo lời Chúa, ông đã dẫn dân Do Thái rời khỏi đế quốc Babylon về vùng Ca-na-an. Họ sống ở đây 1 thời gian.

Ông có người con trai với bà vợ cả, tên là Isaac. Người Do Thái giáo và Ki-tô giáo về sau tôn sùng  Abraham là tổ phụ của mình. Nhưng Thuộc dòng dõi người con trai cả là Isaac.

Ngoài ra,  Abraham còn có một người con trai khác là Ishamel với cô vợ bé. Vì mâu thuẫn với vợ cả, nên  Abraham phải đuổi vợ bé và con trai riêng ra khỏi nhà. Họ đến thung lũng Méc-ca. Đây là lý do Các dân tộc Hồi Giáo Ả Rập cũng gọi  Abraham là tổ phụ. Nhưng thuộc dòng dõi người con trai riêng Ishmael. Truyền thống tôn thờ Thiên Chúa của dòng dõi Ishmael ở khu vực này là nền tảng cho sự ra đời của Hồi giáo về sau.

Tín điều, luật lệ, lễ nghi tôn giáo hình thành từ thời ông Mô-sê

Moses của Thiên Chúa Giáo

Mô-sê được sinh ra vào khoảng năm 1393 BC, sau thời ông Abraham. Lúc này dân Do Thái không còn sống ở Ca-na-an do mất mùa. Mà đã di cư đến phía bắc Ai Cập, và bị quân Ai Cập đô hộ tại đây.

Trong một lần cầu nguyện trên núi Sinai, ông Mô-sê được Thiên Chúa hiện ra và trao cho ông một giao ước mới. Theo đó, nếu toàn dân tộc Do Thái chỉ tôn thờ một Thiên Chúa. Thì ngược lại Thiên Chúa sẽ chọn Do Thái làm dân riêng của Ngài. Ngài cũng trao cho ông những điều luật làm hướng dẫn cho việc phụng thờ và nhận lãnh ân huệ từ ngài. Những điều luật này được viết trong bảng đá và trở thành 10 điều răn như ngày nay.

Thiên Chúa cũng tỏ cho ông biết ngài là Đấng làm cho trở thành. Tiếng Hebrew cổ viết bằng các ký tự sau. Còn phiên âm tiếng anh là Giê-hô-va.

Lúc này, vì dân Do Thái vẫn giữ tập tục tôn thờ thần bò. Vì lẽ đó ông Mô-sê đã trở về, phá bỏ tượng thần bò. Dùng quyền lực của mình để chỉ bảo người dân bỏ đi tập tục thờ cúng cũ. Và chỉ thờ phượng Thiên Chúa duy nhất. Đạo Do Thái vì thế mà hình thành và phát triển.

Đồng thời Mô-sê cũng đưa ra những khuôn mẫu về những lễ nghi trong việc tôn thờ Thiên Chúa. Ví dụ như việc thiết lập bàn thờ ở chân núi, giết súc vật tại chỗ. Lấy máu rưới lên bàn thờ và lên mọi người. Với ý nghĩa để dâng lên Chúa lễ vật nhằm xin ngài thứ tha và ban cho những ân điển. Ông đọc một đoạn Kinh cho mọi người nghe rồi nói: Đó là lời Chúa đã ra lệnh, chúng ta phải vâng lời.

Sau này Kitô giáo, nhất là đạo Công Giáo, đã kế thừa hầu hết các khuôn mẫu thờ cúng từ ông. Và phát triển thành các lễ nghi như ngày nay. Ông Mô-sê là người có ảnh hưởng sâu sắc rất lớn trong lịch sử hình thành Thiên Chúa giáo.

Đồng thời, Mô-sê dã giúp người dân Do thái thoát khỏi ách nô lệ của Ai Cập lúc bấy giờ. Ông đã dẫn lối để đưa người Do Thái vượt qua Biển Đỏ về lại đất Ca-na-an. Ngày lễ Vượt qua của Do Thái chính là ngày tưởng nhớ về sự kiện giải phóng quan trọng này.

via GIPHY

Dự ngôn về đấng Messiah trong lịch sử hình thành Thiên Chúa giáo

Dân tộc Do Thái sau khi về lại đất Ca-na-an, đã không giữ yên bình được bao lâu. Họ liên tiếp bị đế quốc Hy Lạp và đế quốc La Mã thay phiên đô hộ trong suốt chiều dài lịch sử sau đó. Họ đã phải chịu đựng đời sống đầy đau khổ, tăm tối bởi sự áp bức, bóc lột của quân xâm lược.

Lúc ấy, Các nhà tiên tri Do Thái đã mang đến cho họ tia hy vọng. Bởi việc dự ngôn về một đấng cứu tinh sẽ xuất hiện. Đấng ấy chính là Messiah. Đấng Messiah sẽ dẫn đầu dân tộc Do Thái để giành lại chủ quyền, hòa bình. Và phát triển đất nước của họ trở nên thịnh vượng, lớn mạnh. 

Sự xuất hiện của Chúa Giê-su khiến Ki-tô giáo ra đời

Khi chúa Giê-su xuất hiện vào đầu Công nguyên. Ngài rao giảng những chân lý mới lạ về Thiên Chúa, làm các phép thần thông, chữa bệnh cho người dân, chết đi và sống lại. Ứng nghiệm với khá nhiều mô tả về đấng Mết-si-a trong các dự ngôn trước đó.

Chúa Giê-su tuy không tuyên bố mình được nhận Thiên Khải từ Thiên Chúa như ông Mô-sê. Nhưng ông ấy dụ ý rằng, mình chính là con của chúa cha, đồng một bản thể với chúa cha, hãy đi theo ông ấy để được cứu rỗi.

Jesus trong sự ra đời của đạo Chúa

Từ đây, những người Do Thái bị chia rẽ thành 2 quan điểm mâu thuẫn nhau:

  • Nhiều người Do Thái vẫn không tin Giê-su vì họ chỉ tin có một Thiên Chúa duy nhất. Thế nên, họ giữ truyền thống thờ cúng cũ của Do Thái Giáo, chỉ tin vào cựu ước.
  • Một số khác thì tin rằng, đấng Messiah ấy không ai khác chính là chúa Giê-su. Họ tin ngài là con của Chúa được phái xuống trần gian. Và dần lập ra Ki-tô giáo.

Người đạo Ki-tô dựa trên những giáo huấn của chúa Giê-su, tạo ra một giao ước mới. Theo đó, Giê-su là con một của Thiên Chúa xuống thế làm người và chịu chết để chuộc tội thiên hạ. Ai tin Ngài sẽ được cứu rỗi. Ai không tin điều này sẽ khó có thể được tha thứ với những tội đã phạm.

Ki-tô giáo xem những giao ước của Chúa với ông Abraham, Mô-sê, các tiên tri là CỰU ƯỚC. Và giao ước của chúa Giê-su là TÂN ƯỚC.

Người Ki-tô giáo vẫn tin vào Thiên Chúa duy nhất như các tôn giáo Thiên Chúa khác. Nhưng họ còn tin thêm đặc điểm 3 ngôi của Chúa. Ở đó chúa cha sáng tạo. Chúa con cứu độ, chính là chúa Giê-su. Và chúa Thánh Thần củng cố sức mạnh.

Ki-tô giáo phát triển nhờ hoàng đế Constantine

Sau hơn một thế kỷ hình thành và phát triển. Giáo lý của đạo Kitô đã được khuếch đại và giải thích thêm bởi các nhà thần học tôn giáo.

Lúc này dân Do Thái vẫn phải sống dưới sự áp bức của đế quốc La Mã. Những người Ki-tô giáo vì khát khao thoát khỏi áp bức. Nên họ thường xuyên tiếp tay cho thế lực thù địch chống phá đế quốc La Mã. Vì lý do này, nên người Ki-tô giáo đã bị các hoàng đế La Mã ra sức cấm đoán và bách hại trong suốt hơn 150 năm.

hoàng đế la mã khôi phục thiên chúa giáo
Constantine và bà Helena

Ki-tô giáo lúc ấy có thể đã biến mất nếu không nhờ đến công lao bảo vệ và khôi phục của hoàng đế Constantine vào đầu thế kỷ thứ IV.

Ông đã góp phần to lớn trong việc thống nhất các giáo phái của Ki-tô giáo. Và biến đạo này trở thành tôn giáo lớn nhất của nền văn minh phương Tây. Constantine được người Ki-tô giáo về sau trao cho danh hiệu “Đại đế” vì công lao to lớn ấy với đạo của họ. Ông là vị vua đầu tiên trong lịch sử La Mã đi ngược với truyền thống tôn thờ đa thần của hoàng gia La Mã. Để đi theo một tôn giáo độc thần.

Lý do cho sự thay đổi to lớn của hoàng đế được cho là ngài đã bị cảm hóa bởi chính Thiên Chúa. Ông có mẹ là người Ki-tô giáo nên thấy rõ đức tin mạnh mẽ của người sùng đạo. Và bị ảnh hưởng bởi niềm tin của mẹ ông. Hoàng đế Constantine được người Ki-tô giáo xem là người có sứ mệnh như một vị thánh của Thiên Chúa. Được ngài phái xuống trần gian để thực hiện trọng trách bảo vệ tôn giáo này.

Hoàng đế Cót-ta-tin chính là người đôn đốc các cuộc họp quan trọng của giáo hội Ki-tô giáo trong việc thống nhất những điều cốt lõi phải tin, để tạo thành những đức tin thống nhất như ngày nay. Ông là người có đóng góp vô cùng quan trọng trong lịch sử hình thành Thiên Chúa Giáo.

Sự phân rã của Ki-tô giáo trong lịch sử hình thành Thiên Chúa giáo

Đạo Ki-tô cứ thế phát triển. Nhưng qua thời gian, giữa các nhà thần học Ki-tô lại nảy sinh thêm nhiều mâu thuẫn. Trong việc giải thích kinh thánh. Bất đồng về tín lý, lễ nghi, cách tổ chức giáo hội và quyền bính trong đạo. Điều đó khiến Ki-tô giáo bị rạn nứt. Và phân tách thành nhiều nhánh là: Công Giáo, Chính Thống Giáo, Anh giáo và Tin Lành.

  1. Chính Thống Giáo tách ra vì họ không tin vào đặc tính đồng trinh và hồn xác lên trời của đức mẹ. Mặc dù họ vẫn tin bà là mẹ Thiên Chúa. Quan trọng hơn hết, không công nhận vai trò lãnh đạo của Đức giáo hoàng.
  2. Anh giáo được tách ra vì nhà nước Anh muốn lập một Giáo Hội riêng cho đất nước của họ. Họ quyết định tách khỏi Công giáo là bởi vì Tòa Thánh Rôma không chấp nhận việc cho nhà vua nước Anh ly dị để lấy vợ khác.
  3. Tin lành được tách ra và thành lập từ cuộc cải cách giáo hội khởi xướng bởi Martin Luther. Nguyên nhân cuộc cải cách được cho là bởi ông phản đối đời sống sa hoa hưởng lạc của hàng giáo phẩm trong giáo hội Rô-ma lúc bấy giờ. Và nhất là việc giáo hoàng Leon X đã thực hiện bán “bùa xá tội’. Bằng việc ra lệnh ban ơn toàn xá cho những ai dâng cúng tiền của cho Giáo hội lúc bấy giờ.

Sự hình thành của nhánh đạo Hồi ở Ả Rập

Đạo Hồi phát triển từ vùng bán đảo Ả Rập. Nơi dòng dõi người con trai Ishmael của Abraham với vợ bé đã sinh sống. Ban đầu họ vẫn giữ truyền thống tôn thờ đa thần. Nhưng cũng bị phân hóa thành các tôn giáo khác nhau. Sau đó Hồi giáo xuất hiện và thống nhất các tôn giáo này thành một tôn giáo độc thần. Hợp nhất các bộ lạc trong bán đảo Ả rập thành một nhà nước phong kiến thần quyền.

Sự ra đời của Hồi giáo gắn liền với tên tuổi của ông Mô-ha-mét. Cũng giống như Abraham hay Mô-sê, Ông Mô-ha-mét tuyên bố mình được thiên thần Gariel tỏ ra. Và trao cho ông Thiên Khải về Thiên Chúa trong nhiều năm. Ông đã kể lại mọi trải nghiệm của mình với Thiên Thần Gariel bằng những áng văn. Và tạo thành tập kinh thánh linh thiêng nhất hồi giáo, chính là kinh Koran.

Giáo lý đạo Hồi tập trung vào những tín điều chính là:

  • Tính “duy nhất” của Thượng Đế.
  • Sự “phục tùng” hoàn toàn trước Ngài là lối sống đúng đắn.
  • Khuyên nhủ con người tránh làm hại tha nhân và sống tinh thần thiện lương.

via GIPHY

Đối với đạo Hồi, họ xem Abraham là tiên tri thứ nhất, Mô-sê là tiên tri thứ hai. Kế đến là các tiên tri Do Thái khác rồi mới đến Giê-su. Họ không chối bỏ Giê-su, mà chỉ xem ngài là một tiên tri. Mô-ha-mét là tiên tri cuối cùng và lớn hơn hết của Thiên Chúa. Không một ai được Thiên Chúa mặc khải một cách hoàn hảo, chính xác và đủ đầy cho bằng Mô-ha-mét.

Người đạo Hồi không gọi đấng tạo hóa là Thiên Chúa hay Giê-hô-va, mà gọi ngài là thánh Allah. Việc tôn thờ thánh Allah là điều quan trọng hàng đầu. Và phải luôn có tinh thần kiên quyết bảo vệ mọi lợi ích của Hồi giáo. Thế nên, sự phát triển của đạo Hồi cũng gắn liền với những cuộc thập tự chinh để bảo vệ đức tin trong đạo mình.

Cuối cùng

Các đạo Thiên Chúa khác nhau về các quan điểm tôn thờ. Về vị lãnh tụ dẫn dắt, các lễ nghi và cách thức tổ chức giáo hội. Họ tin vào tính duy nhất và độc quyền của mọi tín điều trong đạo mình. Nên dù cùng tôn thờ Thiên Chúa, nhưng các đạo ấy lại hết sức xa cách nhau và khó có thể hòa hợp.

Trên đây là tóm tắt các sự kiện chính trong lịch sử hình thành Thiên Chúa Giáo. Hy vọng đã giúp bạn dễ dàng hình dung để tìm hiểu kinh thánh một cách rõ ràng hơn.

Cảm ơn bạn nhiều. Bạn có thể xem video dưới để biết thêm các bí ẩn trong quá trình hình thành đạo Thiên Chúa.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *